دعای عهد، احیای فرهنگ انتظار در عصر انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس علوم قرآن و حدیث، از کشور افغانستان، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه‌المصطفی العالمیه، قم، ایران.

2 استادیار گروه قرآن و حدیث، مجتمع آموزش بنت‌الهدی، جامعه‌المصطفی العالمیه، قم، ایران.

چکیده

انقلاب اسلامی ایران، نقطه عطفی در تاریخ معاصر است که نه‌تنها تحولی عمیق در ساختار سیاسی و اجتماعی کشور ایجاد کرد، بلکه بیداری اسلامی را در سطح جهانی رقم زد و الهام‌بخش ملت‌های بسیاری برای مقابله با ظلم و استکبار جهانی شد. در منظومه تربیتی اسلام، ادعیه مأثور از معصومان (ع) جایگاه ویژه‌ای در تبیین آرمان‌های انسانی و الهی داشته‌اند. در این میان، دعای عهد با تأکید بر مفاهیمی مانند تجدید بیعت با امام عصر (عج)، نصرت و یاری، امید به آینده، مبارزه با ظلم، عدالت‌خواهی، انسجام اسلامی، روحیه ایثار و شهادت‌طلبی و التزام به ولایت، نقش مؤثری در احیای فرهنگ انتظار و تعمیق گفتمان مهدویت ایفا می‌کند. نوشتار حاضر با روش توصیفی‌-تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای، نقش مؤلفه‌های محوری دعای عهد در شکل‌گیری و تداوم انقلاب اسلامی و ارتباط آن با مقوله ظهور را بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این مؤلفه‌ها می‌توانند بسترساز تحقق وعده‌های الهی و زمینه‌ساز شکل‌گیری جامعه‌ای آرمانی بر مبنای عدل جهانی باشند.
 

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم (۱۳۸۸). مترجم: مکارم شیرازی، ناصر. تهران: مرکز طبع و نشر قرآن.
    1. ابن ‌بابویه، محمد بن علی (۱۳۹۵). کمال‌الدین و تمام‌النعمه. تهران: اسلامیه.
    2. ابن‌ منظور، محمد بن مکرم (۱۴۱۴). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
    3. آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن (۱۴۰۸). الذریعه الى تصانیف الشیعه. قم: اسماعیلیان.
    4. آل ‌نبی، سید محسن (۱۳۹۶). انقلاب اسلامی آغاز ظهور یا زمینه‌ساز ظهور. نشریه پژوهش‌های مهدوی، 1(3)، 133- 152.
    5. جدید بناب، علی (۱۴۰۳). نقش انتظار و نیروسازی در استمرار انقلاب. نشریه پژوهش‌های مهدوی، 13(50)، 77-92.
    6. دهخدا، علی‌اکبر.، و دیگران (۱۳۷۳). لغت‌نامه دهخدا. تهران: روزنه.
    7. ذوعلم، علی (۱۳۸۱). انقلاب و ارزش‌ها. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    8. راغب اصفهانی، حسین بن محمد (۱۴۱۲). المفردات فی غریب القرآن. بیروت: دار القلم، الدار الشامیه.
    9. سلیم بن قیس الهلالی (بی‌تا). سلیم بن قیس. قم: انتشارات الهادی.
    10. طباطبایی، محمدحسین (۱۳۷۴). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    11. القمی، شیخ عباس (۱۳۵۹). مفاتیح الجنان. تهران: مجمع احیاء الثقافة الاسلامیه.
    12. کفعمی، ابراهیم بن علی (۱۴۱۲). مصباح کفعمی. بیروت: مؤسسه النعمان.
    13. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (۱۴۰۳). بحار الأنوار الجامعة لدرر اخبار الائمه الاطهار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    14. مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۸۶). انقلاب اسلامی و ریشه‌های آن. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
    15. مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۸۸). انقلاب اسلامی و جهشی در تحولات سیاسی تاریخ. بی‌جا: بی‌نا.
    16. مظاهری، حسین (۱۳۹۵). شرح و تفسیر دعای عهد. اصفهان: مؤسسه فرهنگی مطالعاتی الزهرا (س).
    17. مقام معظم رهبری (دامت برکاته) (1397). بیانات پیرامون راهپیمایی ۲۲ بهمن ۱۳۹۷. وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای. 22/11/1397https://farsi،khamenei،ir/tag-content?id=5327،
    18. موسوی‌خمینی، روح‌الله (۱۳۸۵). صحیفه نور. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
    19. مهیار، رضا.، و بستانی، فؤاد افرا (۱۳۷۵). فرهنگ ابجدی. تهران: اسلامی.
    20. یعقوب، امیل (۱۴۲۵). المعجم المفصل فی الجموع. بیروت: دارالکتب العلمیه.